W skrócie

  • Sąd Apelacyjny w Warszawie oddalił 20 października 2026 r. apelację ZUS (III AUa 1312/25) w sprawie, którą prowadził Rzecznik MŚP.
  • Wcześniej sąd okręgowy zobowiązał ZUS do wydania decyzji o przedawnieniu składek i stwierdził, że jej niewydanie nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa.
  • Według ustnych motywów wyroku wniosek Rzecznika o wydanie decyzji zobowiązuje ZUS do jej wydania.
  • Jeśli ZUS nie wyda decyzji w ciągu 2 miesięcy od wniosku, przysługuje odwołanie do sądu (art. 83 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).

Sąd Apelacyjny w Warszawie oddalił apelację ZUS od wyroku, który stwierdził rażące naruszenie prawa przez zakład. Chodziło o decyzję w sprawie przedawnienia składek, o którą Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców wystąpił w kwietniu 2023 r. Rzecznik opisał sprawę 2 listopada 2026 r.

Przebieg sprawy

ZUS skontrolował płatnika składek i uznał, że ten źle obliczał składki. Ponad pół roku po kontroli wydał decyzje, w których ustalił podstawy wymiaru składek za okresy sprzed pięciu lat. Należności z tytułu składek przedawniają się co do zasady po 5 latach od dnia, w którym stały się wymagalne (art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Rzecznik wystąpił o decyzję stwierdzającą przedawnienie należności wynikających z tych decyzji.

  1. Kwiecień 2023 r. Rzecznik składa w ZUS wniosek o wydanie decyzji w sprawie przedawnienia.
  2. Lipiec i sierpień 2023 r. Rzecznik pyta dyrektora oddziału, dlaczego decyzji wciąż nie ma.
  3. Listopad 2023 r. Rzecznik zwraca się do prezesa ZUS. Zakład przyznaje, że oddział nie zareagował prawidłowo, ale decyzji nadal nie wydaje.
  4. Rzecznik wnosi odwołanie do sądu z powodu niewydania decyzji. Dopiero wtedy, ponad rok po wniosku, ZUS zawiesza postępowanie. Rzecznik uznaje to za zabieg czysto instrumentalny.
  5. 15 kwietnia 2025 r. Sąd Okręgowy w Warszawie (XXI U 990/24) zobowiązuje ZUS do wydania decyzji, stwierdza rażące naruszenie prawa i zawiadamia o tym prezesa ZUS.
  6. 20 października 2026 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie (III AUa 1312/25) oddala apelację ZUS.

W ustnych motywach, które przytacza Rzecznik, sąd apelacyjny w pełni podzielił stanowisko sądu pierwszej instancji. Złożenie przez Rzecznika wniosku o wydanie decyzji zobowiązuje ZUS do jej wydania.

Co może zrobić przedsiębiorca, gdy ZUS milczy

Przedsiębiorca nie musi czekać w nieskończoność. Jeśli ZUS nie wyda decyzji w ciągu 2 miesięcy od zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenie, przysługuje odwołanie do sądu (art. 83 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Sąd, który je uwzględni, zobowiązuje ZUS do wydania decyzji w określonym terminie albo sam rozstrzyga sprawę. Musi przy tym ocenić, czy zwłoka nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa (art. 477¹⁴ § 3 Kodeksu postępowania cywilnego).

Można też zwrócić się do Rzecznika MŚP. Przedsiębiorcy składają do niego wnioski (art. 10 ust. 2 ustawy o Rzeczniku), a Rzecznik może zwrócić się o wszczęcie postępowania administracyjnego i uczestniczyć w nim na prawach prokuratora (art. 9 ust. 1 pkt 8). W sądowej sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych może wziąć udział na takich samych prawach, jeśli przedsiębiorca zgodzi się na to na piśmie, a Rzecznik uczestniczył już w postępowaniu przed urzędem (art. 9 ust. 1 pkt 6a). Formularz wniosku interwencyjnego jest na stronie rzecznikmsp.gov.pl.